(CNN TÜRK'ten Alıntıdır)


Hugo Chavez, dünyanın 5. büyük petrol ihracatçısı olan Venezüella’nın petrol gelirlerini ülkedeki yoksullar için yürürlüğe konulan sosyal programlara aktarıyor ve ABD liderliğindeki ticaret anlaşmalarını reddederek, Küba ve Bolivya gibi ülkelere ucuz petrol satıyor. Tek kutuplu dünya düzenine meydan okuyan Chavez, başka bir küreselleşmenin mümkün olduğu mesajını veriyor.

Latin Amerika’da sol hükümetler, Amerika Birleşik Devletleri’nin arka bahçesindeki kontrolünü elinden alıyor.

Venezüella, Şili, Brezilya, Arjantin, Uruguay ve Bolivya’da iktidara gelen solcu liderler bir yandan neo liberal ekonomik reçeteleri bir kenara bırakıp gelir dağılımını düzeltmeye odaklanan politikalar izlerken, diğer yandan da aralarındaki ekonomik ve siyasi bağları sıkılaştırıp alternatif bir blok olma yoluna gidiyor. Kıtanın güneyindeki bu sol ittifakın önderliğine soyunan isim ise dünyanın 5. büyük petrol üreticisi olan Venezüella’nın devlet başkanı Hugo Chavez.

Chavez, Venezüella’daki değişim sürecini “Bolivarcı devrim” olarak adlandırarak yaklaşık 200 yıl önce Latin Amerika’daki halkların özgürlüğü için İspanyol sömürgecilerle savaşan Simon Bolivar’ın mücadelesini 21. yüzyıla taşıyor.

Chavez’in devrimini diğerlerinden ayıran belki de en büyük özellik ise bütün değişimlerin demokrasi çatısı altında gerçekleştirilmesi. Chavez, Anayasa’ya eklettiği bir madde ile görev süresinin yarısında referanduma gidip Venezüella halkına başkanlığa devam etmesini isteyip istemediklerini sordu ve her seçimde daha yüksek oranda oy alarak gücünü pekiştirdi.

Venezüella’daki dönüşümün finansal altyapısını yabancı petrol şirketlerinin denetiminden çıkartılarak devletleştirilen petrol kaynaklarından sağlanan gelir oluşturuyor.En son 2006 yılı bütçesinde %41’lik pay sosyal programlara ayrıldı. Bu, yaklaşık 10 milyon kişinin eğitim, sağlık, konut gibi alanlardaki sorunların çözümü için kullanılacak.

Ancak bu uygulamalar Chavez’e ve onun “Bolivarcı Devrim”ine düşman da kazandırıyor. Tüm imtiyazlarını yitirme tehlikesiyle karşı karşıya kalan ve dışlandıklarını söyleyen üst orta sınıf mensupları ve seçkinler Chavez’i faşist bir diktatör olarak nitelendiriyor. Kıtanın güneyindeki bu değişimlerden rahatsız olan ve Venezüella’dan aldığı petrolün maliyeti Chavez’den sonra katlanan Amerika Birleşik Devletleri ise Chavez’i bir demagog olarak adlandırıyor.

1992’de düzenlediği darbe başarısızlığa uğrayan ve 2 yıl hapis yatan eski bir hava indirme subayı olan Hugo Chavez Frias, 1998 yılında, bu kez halk oyuyla başkanlığa seçilince belki de kimse Venezüella’da kökten değişiklikler olacağını tahmin etmiyordu.

Önceki devlet başkanları Carlos Andres Perez ve Rafael Caldera da sosyal politikalara ağırlık verecekleri vaadleriyle başkanlık koltuğuna gelmişlerdi.Ancak 70’li yılların sonundan itibaren petrol zengini bu ülkedeki gelir dağılımı adaletsizliği ve buna bağlı olarak yoksulların sayısı her geçen gün büyümüştü. Kısa bir süre önce Venezüella’ya giderek bu ülkede çeşitli araştırmalar yapan Doçent Doktor Fuat Ercan’a göre Venezüella’daki toplumsal başkaldırıya yol açan gelişmelerin temelleri ülke ekonomisinin neo-liberal rüzgarların etkisi altına girmeye başladığı 70’li yılların sonunda atıldı:

“Venezüella, 1910'a kadar diğer Latin Amerika ekonomileri gibi bir ekonomiye sahip. Yani ihracata dayalı bir yapı. Dışsal değişkenlere dayalı bir yapı. Birden petrol geliyor ve Venezüella, Latin Amerika'nın Arabistan'ı olma özelliğine kavuşuyor. Çok temel bir özellik petrolün bulunması. Öncelikle Venezüella'daki diğer sektörlerin gelişmesini engelleyen bir özelliği var. İkincisi, petrol gelirleri üzerinden uzun bir süre devletin kitlelerin isteklerini karşılayabileceği yeniden dağıtımcı politikalar çok iyi uygulanıyor. Hatta şimdi Chavez'in yaptığı tarım reformunun benzeri uygulamaları 1970'lere kadar görmek mümkün. Üçüncüsü, petrol üretimi çok emek yoğun olmadığı için kırdan kente muazzam bir göç yaşanıyor. İşte bu Chavez'i yükselten, desteğini artıran özellik; kırdan kente göçün muazzam bir şekilde özellikle de 1980'den sonra artması. Başkent Karakas 1977'de 400 binlik bir nüfusa sahipken, 1989'da nüfusu 4 milyonun üzerine çıkıyor...

1970'lerin sonunda Venezüella işadamları örgütünün, ‘Bizim ayakta kalmamız için daha fazla yurtdışı krediye ihtiyacımız var. Bunun yanısıra, devletin yeniden dağıtımcı; eğitim, sağlık, işsizlere yardım gibi politikalardan uzaklaşması gerekiyor. Çünkü uluslararası piyasada rekabet ediyoruz’ gibi talepleri geliyor. Hem içerdeki kaynak aktarma mekanizmasını, bölüşüm ilişkilerini yeniden düzenlemek için sermaye adına talepte bulunma, hem de dışarıdan ek para, sermaye, kredi olanaklarını artırma Latin Amerika'daki birçok ülkenin en önemli belirleyeni. Bu ülkelerdeki özelleştirmelerin çoğu da özel sermaye gruplarının işine yaradı”

Hugo Chavez’in iktidara geldiği 1998 yılında ülkede Toplumun en zengin %10’luk kesimin geliri en fakir %10’unun tam 62 katıydı.Chavez iktidara geldikten bir yıl sonra yeni bir anayasa hazırlandı ve referandumla kabul edildi. Yeni anayasa ile ülkenin adı “Bolivarcı Venezüella Cumhuriyeti” olarak değiştirildi. Artık Venezüella’nın adı, Karakas’ta doğan ve 1800’lü yılların başlarında İspanyol sömürgesi olan Venezüella Ekvator Kolombiya, Panama ve Peru’yu bağımsız hale getirip birleştiren Simon Bolivar’la birlikte anılacaktı.