Bir devrimci sayılır mı sayılmaz mı tartışılır ama ilginç bir şahsiyet olduğu için ekliyorum...



Oliver Cromwell (d. 25 Nisan 1599 - ö. 3 Eylül 1658, Whitehall) İngiltere'nin yönetim biçimini krallıktan Cumhuriyet'e çevirmesi ile tanınan İngiliz asker ve siyaset adamıdır. Siyaset yaşamı bir çok çelişki ile doludur. Kurmuş olduğu parlamentoyu askerlere verdiği emirle dağıttırmış, dinde inanç özgürlüğünü savunurken, dine hakaret edenlere işkence uygulanmasına izin vermiştir.

İrlanda'ya yaptığı bir seferden sonra Cromwell'in sağlık durumu kötülemiş, en sevdiği kızı Elizabeth'in kanserden öldüğü Ağustos 1658'de sıtmaya yakalanmış ve 3 Eylül'de Whitehall'da ölmüştür. Naaşı 10 Kasım'da gizlice Westminster Abbey'ye getirilerek toprağa verilmiş; 13 gün sonra da devlet töreni yapılmıştır. İngiltere'den onun döneminde, onun tarafından sürülen kraliyet ailesi tekrar yönetimi ele geçirdiğinde Kral II. Charles yeniden tahta çıkınca, Cromwell'in tahnit edilmiş cesedi 1661'de mezardan çıkarılarak zincirlere bağlanmış ve türlü işkencelerin ardından suçluların idam edildikleri Tyburn'da asılmış, başı kesilmiştir. Cesedi darağacının altına gömülmüştür. Kafası ise Westminster Hall'un tepesinde bir kazığa geçirilmiş ve II. Charles'ın hükümdarlığı süresince burada kalmıştır.


Oliver Cromwell (1599-1658) İngiltere' de mutlak monarşiye savaş açmış cumhuriyetçilerin önderlerindendir.

Avrupada feodal monarşilere karşı girişilen bağımsızlık hareketlerini tetikleyen etmen genelde vergi konusu olmuştur. Nitekim Kral I. Charles masraflarını karşılamak için yeni vergiler getirmek istiyordu. Ancak bu konuda parlamentonun onayı gerektiğinden hareket alanı kısıtlıydı.

Bu nedenle 1629 yılında parlamentoyu kapattı. Ancak çıkan iç isyanlar nedeniyle 1640 yılında parlamento yeniden açılıdı. Bu parlamentonun üyeleri önemli atamalara ve vergilere karışma yetkisine sahipti. "Beni tanrı kral yaptı, kimseye yetkimi vermem" diyen kral parlamentoyu tekrar kapattı.

Bu noktada ortada ingiltere' nin kaderini belirleyecek iki saf vardı. biri mutlakiyetçi-feodal kralcılar, diğeri de cumhuriyetçi-burjuva parlamentocular. ingilterenin tarımla geçinen kuzey bölgesi feodal ve muhafazakar yapısı nedeniyle kralı destekliyordu. Limanlarla zenginleşen ve kapitalizmi yaşayan güney bölgede bulunan burjuva ise doğal olarak parlamentoyu desteklemiştir.

Parlamento mensupları, parlamento dağıtıldıktan sonra Londra' da Kral' a karşı muhalefete devam ettiler. Kral sonunda kuzeye kaçmak durumunda kalır ve parlamentoya savaş açar. Cromwell bu savaşlar sırasında sivrilmiş ve büyük bir itibar kazanmıştır.

Parlamento ordusu bir dizi savaş sonucunda galip gelir. İskoçya' da bulunan kral bir süre sonra parlamento ordusuna iskoçlarca teslim edilir ve esir edilir.

Bu noktada isteğine ulaşan bazı kesimler kralın yeniden başa geçmesini ve dağıtılmadan önce parlamentonun direttiği istekleri ancak ondan sonra kabul edebileceği görüşünü ortaya koydular. Ayrıca ordunun görevini yaptığı ve dağıtılması gerektiği düşüncesindeydiler. Onlara göre önce kral başa geçirilecekti sonra parlamentonun taleplerini onaylayacaktı.

Aslında bu görüşleri öne sürenler Kral' ın ele geçirilen topraklarından en fazla pay almış varlıklı burjuvalardır. Kral' la bir anlaşma yaptıkları ve bu yönde hareket ettikleri açıktır. Bunun yanında savaştan hiç bir maddi çıkar elde edemeyen başka bir burjuva kesimi toprakların halka dağıtılması gerektiğini söylüyordu.

Cromwell bu noktada Londra' yı işgal ederek karışıklığa son vermeye çalıştı, ancak kral yine kuzeye kaçtı ve soylularla birlikte tekrar Londa' yı ele geçirmek için güneye yöneldi.

Savaşta yine cumhuriyetçiler üstün geldi. Savaştan sonra kralla ittifak yapan parlamento mensupları uzaklaştırıldı, kral açılan mahkemede idama mahkum edildi ve infaz gerçekleştirildi.

Cromwell O' na Lord Protector unvanını veren geçici bir meclis kurdu. Orduda bazı reformlar yaptı, İrlanda ve İskoçya' yı ele geçirdi.

Ölümünden sonra yerine geçen oğlu ingilterenin yönetiminden uzaklaştırıldı, kral taraftarları tekrar Stuart hanedanlığının bir mensubu olan II. Charles' ı başa geçirdiler ancak parlamentoyu tanımaz tavırlar takınan kral yine görevden alındı ve yerine parlamentonun üstünlüğünü tanıyan Stuart' ların akrabası olan Orange hanedanı geçti.

Cromwell ingiltere ve avrupa tarihinin en ilginç karakterlerinden biridir. "beni tanrı görevlendirdi, bana itaat edin" diyen kral' a "biz istediğimiz için kralsın" demiş ve muhtemelen Fransız ihtilalinin işaretini daha 17. yüzyılda vermiştir.